Sucha karma dla kota

Kotuszkowo

6 lat ago

Sucha karma wciąż jest popularnym wyborem żywieniowym. Powoli, powolutku zwiększa się w społeczeństwie świadomość odnośnie jej szkodliwości, ale to dalej kropla w morzu. Możliwe, że sami karmiliście lub w dalszym ciągu karmicie kota suchą karmą. I wierzę, że nie macie w związku z tym złych intencji. Być może nie natrafiliście jeszcze na informacje, dlaczego to nie jest odpowiedni pokarm. A może kupiliście kota z hodowli, która karmiła zwierzaki suchą karmą albo posłuchaliście propozycji weterynarza?

Powodów może być mnóstwo, jeśli jednak dotarliście tutaj, jesteście na dobrej drodze, do wyeliminowania suchej karmy z jadłospisu Waszego kota.

Sucha karma – historia

Początki gotowej karmy dla zwierząt obejmowało wypuszczenie na rynek dwóch przełomowych produktów. W 1860 r.James Spratt wyprodukował w Wielkiej Brytanii pierwsze ciastka dla psów. 50 lat później pojawiła się kompletna karma dla psa w postaci wypiekanych ciastek. Prawdziwy rozrost produkcji i popularności suchej karmy wiąże się jednak dopiero z II wojną światową. Konieczne było wówczas szukanie tanich i efektywnych rozwiązań przetwarzania surowców. Z czasem zaczęto udoskonalać proces produkcji. W Polsce sucha karma stała się ogólnodostępna dopiero w latach 80. XX wieku.

Piszę o tym dlatego, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że sucha karma nie powstała z powodu chęci zadbania o jak najlepsze karmienie zwierząt. Wprost przeciwnie. Chodziło o niską cenę i wygodę człowieka.

Układ pokarmowy kota

Kot jest ścisłym mięsożercą

Ma 30 ostrych zębów. Nie rozgryza jednak nimi pokarmu, tylko łyka większe kęsy.
Kot nie ma enzymu amylazy ślinowej. Oznacza to, że nie dochodzi u niego do wstępnego trawienia węglowodanów w jamie ustnej.
Koci żołądek jest mały i ma niskie pH. Kot potrzebuje małych, częstych posiłków.
Sok trzustkowy trafiający do dwunastnicy zawiera między innymi czynnik przeciwbakteryjny na bakterie np. Salmonelli, Escherichia Coli, Shigella i Klebsiella. Oznacza to kocie przystosowanie do jedzenia surowego mięsa.
Kocie jelita są krótkie (jelito cienkie 1-1,7 m, jelito grube 0,3-0,4 m) ze względu na adaptację do trawienia pokarmów mięsnych.
Niska aktywność amylazy trzustkowej i jej zawartość w jelicie cienkim wpływa na niską zdolność trawienia węglowodanów.
Kot może wchłaniać tylko określoną ilość węglowodanów, nadmiar trafia z jelita cienkiego do jelita grubego, tam monocukry fermentują.

Dlaczego kot potrzebuje mięsa?

Kot czerpie energię głównie z białek i tłuszczy (zwierzęcych).
Ma zdolność pozyskiwania glukozy z białek zwierzęcych. U kotów proces glukoneogenezy zachodzi stale, pozwala to utrzymać stałe stężenie glukozy we krwi, ale wymaga częstych posiłków.
Korzysta z tłuszczy zwierzęcych. Koty potrzebują kwasu arachidonowego (kwas tłuszczowy wielonienasycony z rodziny n-6) ze względu na ograniczoną zdolność do syntezy tego kwasu z kwasu linolowego.
Ma wysokie zapotrzebowanie na taurynę i nie jest w stanie syntetyzować tego aminokwasu. Kot musi dostarczać sobie taurynę z pokarmu. A głównym źródłem tauryny jest pokarm zwierzęcy.
Zapotrzebowanie na witaminę A może być spełnione u kotów tylko z produktów zwierzęcych (takich jak np.wątroba). Koci organizm, nie przekształca beta-karotenoidów w witaminę A.
Niezdolność do przetwarzania tryptofanu w niacynę. Niedobór niacyny (witamina B3) niesie za sobą szereg konsekwencji (spadek apetytu, spowolnienie wzrostu, biegunka, problemy z okrywą włosową…) Najlepszym źródłem niacyny są produkty zwierzęce.
Tak samo arginina i metionina uzyskiwana jest przez koty z tkanek zwierzęcych.

Sucha karma- dlaczego szkodzi?

Silny stopień przetworzenia

Proces produkcji suchej karmy nie jest żadną tajemnicą. Część firm wręcz chwali się jej przebiegiem. W obrębie różnych firm mogą pojawiać się modyfikacje dotyczące np. temperatur czy rodzajów mieszania i grzania. W uproszczeniu wygląda to tak:

przygotowanie składników,
zalanie składników wodą (10-25%) od góry, a od dołu poddawanie działaniu pary,
wstępne mieszanie (materiał paszowy osiąga temperaturę 70-90 °C),
materiał z mieszalnika wjeżdża do ekstrudera,
materiał paszowy zostaje poddany temperaturze 125 do 150°C i nadawany jest mu kształt granulek,
masa jest suszona i poddawana kolejnej obróbce cieplnej w temperaturze 90 do 180°C,
produkt jest chłodzony,
granulki powlekane są warstwą tłuszczu i dodatków poprawiających smak.

Ważną kwestią tego procesu jest ostatni etap. Opryskiwanie granulek smakowo atrakcyjnym roztworem. Koty dość szybko uzależniają się od tego smaku i zaczynają odmawiać spożywania innego pokarmu.

*Wyjątkowy proces produkcji przebiega w przypadku karm marki ZiwiPeak. Firma stosuje unikalną technologię suszenia naturalnych składników łagodnym strumieniem powietrza – bez przetwarzania ich w wysokich temperaturach.

Odwadnianie organizmu

Woda jest niezbędna do prawidłowego działania każdego organizmu. Koty należą do zwierząt, które stosunkowo mało piją. Wodę pobierają głównie z pokarmu. Środowisko weterynaryjne podaje, że dorosły kot powinien wypić średnio 40 – 50 ml wody na kg masy ciała na dobę. Mokra karma ma wilgotność na poziomie 63-83% wody, sucha 3-10% wody.

Przykład: Kot ważący 4 kg potrzebuje ok. 200 ml wody

a)jedząc mokrą karmę (zgodnie z zapotrzebowaniem 200 gram.) pobierze z pokarmu mokrego o wilgotności 79%-158 gram. wody
b)jedząc suchą karmę (zgodnie z zapotrzebowaniem 50 gram.) pobierze z pokarmu suchego o wilgotności 10%-5 gram. wody

Dolanie kotu do mokrej karmy odrobiny wody lub wypicie jej przez zwierzka z miseczki czy fontanny jest możliwe. Liczenie, że kot wypije równowartość szklanki wody, jest pobożnym życzeniem.

Problemy z układem moczowym i nerkami

Kot jedzący suchą karmę utrzymuje organizm na granicy stałego odwodnienia. Odwodnienie prowadzi do rzadszego oddawania moczu i zwiększenia substancji mineralnych w moczu. Wzrasta ryzyko kamicy układu moczowego (najczęściej struwitowej lub szczwianowo-wapniowej). Odwodnienie może skutkować również niewydolnością nerek.

Poniżej kilka cytatów z literatury weterynaryjnej na temat zależności między odpowiednim nawodnieniem kota a problemami układu moczowego.

„Podawanie puszkowego (mokrego) pokarmu pomaga ograniczać stężenie w moczu substancji powodujących tworzenie się kamieni i zwiększa częstość wydalania moczu” (Ibidem 536-537)
,,Podawanie kotom karmy zawierającej około 74% wody istotnie zmniejsza bowiem ciężar właściwy moczu kotów, obniża wartość RSS dla szczawianu wapnia, a przede wszystkim istotnie zwiększa ilość wody spożywanej przez zwierzęta. (Buckley i wsp., 2010a).
„Doświadczalne obserwacje sugerują, iż nawroty choroby (układu moczowego) można ograniczyć poprzez podawanie raczej mokrego, a nie suchego pokarmu. Takie działanie sprzyja przepłukiwaniu dróg
moczowych dzięki zwiększonej objętości moczu i zwiększanie rozcieńczania toksyn, drażniących czynników chemicznych, mediatorów zapalnych oraz elementów sprzyjających tworzeniu się
kamieni moczowych” ( L. P. Tilley, F.W.K. Smith jr, 5 minut konsultacji weterynaryjnej, Urban&Partner , Wrocław 2020, wydanie 6 s.472)

Nadmiar węglowodanów

W przypadku kotów nie określono zapotrzebowania na węglowodany w diecie. Ze względu na brak amylazy w ślinie trawienie węglowodanów u kotów zaczyna się w jelitach, z udziałem enzymów trzustkowych. Tylko, że niska aktywność amylazy trzustkowej wpływa na niską zdolność trawienia węglowodanów. Dodatkowo enzymy wątrobowe, które umożliwiają metabolizm węglowodanów, są nieaktywne lub nieobecne. Koty nie mają więc zdolności dostosowania aktywności enzymów do zwiększonego poziomu węglowodanów w diecie.

Nie ma karm opartych na samym mięsie, ponieważ jak już wiecie, w przebiegu produkcji suchej karmy potrzebna jest skrobia, która zlepi granulki i utrzyma ich kształt. Węglowodany dzieli się na cukry proste (glukoza, fruktoza, galaktoza), dwucukry (sacharoza, laktoza, celebioza, maltoza) oraz wielocukry (skrobia, glikogen oraz włókno pokarmowe, czyli węglowodany niestrawione przez enzymy ssaków). Głównym źródłem węglowodanów jest pokarm roślinny (suche karmy wypełniane są np. zbożem, ziemniakami, batatami, grochem…)

Pokarm, który spożywa kot w naturze, składa się z dużej ilości białka, średniej ilości tłuszczu i węglowodanów na poziomie max. 5%.

Przy tym argumencie, zawsze podnosi się kilka głosów: Przecież są karmy suche niskowęglowodanowe. Tak jest kilka takich pozycji, ale to naprawdę wyjątki. Pokażę je w pierwszych 3 miejscach tabelki. Dalej pojawią się typowe karmy suche (uważane na nieświadomomych opiekunów za te ,,lepsze”).

nazwa	węglowodany	cena
ZiwiPeak Cat Air Dried Lamb Jagnięcina	4%	162,5 zł/kg
Power of Nature NATURAL CAT – Meadowland Mix	5%	45 zł/kg
COYOTE CAT7	9,9%	43 zł/kg
Purizon Adult kurczak i ryba	15,7%	27 zł/kg
ACANA REGIONALS Wild Prairie Cat	23%	48 złkg
Royal Canin Savour Exigent	35,4%	29 zł/kg

Problemy z wagą

Jeśli chodzi o otyłe koty, są to głównie koty karmione suchą karmą. Dlaczego tak jest? Powodów jest kilka.

U kota po przekroczeniu zapotrzebowania na węglowodany (patrz wyżej) organizm przekształca ich nadmiar w tłuszcz i odkłada jako materiał zapasowy.
Sucha karma jest wysoko kaloryczna. Przykład: Wartość energetyczna na 1 kg: sucha Feringa kaczka 3885 kcal, mokra Feringa kaczka/jagnięcina 972.0 kcal
Właściciel karmiący suchą często sypie kotu pełną miseczkę i zostawia ją na cały dzień. Po pierwsze w takim wypadku łatwo o przekroczenie zapotrzebowania kalorycznego, po drugie kot zaczyna podjadać z nudów.

Przy okazji zaprszam do wpisu: Ile powinień jeść kot i jak to policzyć?

Zmiana pH żoładka

https://procedury.ceo.org.pl/odczyn-roztworu

W żołądku rozpoczyna się proces trawienia pokarmu, zapoczątkowany przez kwas solny. Kwas solny obniża pH treści żołądkowej, tak aby możliwe było przekształcanie pepsynogenu do pepsyny. Koci żołądek ma pH na poziomie 1-2 (środowisko kwaśne). Pozwala mu to na łatwe trawienie białka i radzenie sobie z bakteriami. Wydzielanie kwasu i śluzu jest zależne między innymi od objętości posiłku i zawartości białka.

Mięso i tkanki zwierzęce sprzyjają kwaśnemu pH żołądka. Pokarm mięsny jest dość szybko trawiony, ale gdy w diecie pojawia się sucha karma, wszystko zaczyna się komplikować. Węglowodany obecne w suchej karmie zaczynają stopniowo podwyższać pH kwasu żołądkowego do poziomu 4 i więcej, zmierzając coraz bardziej w stronę środowiska zasadowego.

Wtedy ilość soków żołądkowych maleje, a sam sok ma słabsze działanie. Pokarm trawi się dłużej i jego strawność spada. W konsekwencji mogą pojawić się zastoje treści pokarmowej oraz problemy z wchłanianiem i przyswajaniem wartości odżywczych z pokarmu, wzrasta także ryzyko zakażeń bakteryjnych.

Mit czyszczenia zębów

Najczęstszym argumentem za podawaniem suchej karmy jest jej rzekomy pozytywny wpływ na pielęgnację jamy ustnej.

Ponieważ kot jest drapieżnikiem, jego szczęka jest w stanie wykonywać ruch tylko w górę i w dół. Nie ma mowy o ruchach bocznych, a więc o żuciu pokarmu. Kocie zęby idealnie nadają się do rozszarpywania i cięcia (mięsa), ale nie miażdżą pokarmu. Sucha karma pęka pod naciskiem zamykającej się szczeki, następnie jest połykana.

Nie możemy w takim razie zakładać, że kot poprzez jedzenie suchej chrupki usuwać będzie sobie płytkę i kamień nazębny.

Sucha karma pozostawia osad na zębach. Wystarczy wsadzić dłoń do opakowania z suchą karmą i zobaczyć co na niej zostanie. Jak pamiętacie w procesie produkcji przemielona masa, jest poddawana temperaturze i suszona. Nie uzyskuje nadmiernej twardości. Resztki karmy oblepiają zęby i stają się pożywką dla bakterii. Dodatkowo badania prowadzone przez stomatologów wykazują związek między spożywaniem węglowodanów a próchnicą i stanami zapalnymi jamy ustnej.

Mykotoksyny

Mykotoksyny to produkty przemiany materii pleśni, czyli grzybów saprofitycznych. Znajdują się przede wszystkim w ziarnach zbóż, kukurydzy, roślinach strączkowych. Mykotoksyny zaburzają działanie układu nerwowego, pogarszają działanie układu odpornościowego i mogą prowadzić do uszkodzenia wątroby i nerek.

Mykotoksyny są niewidoczne, bezsmakowe, chemicznie trwałe i odporne na temperaturę i przechowywanie. Przeprowadzane badania na obecność mykotoksyn w karmach dla psów i kotów pokazują, że nawet do 70% procent z nich może mieć w sobie niebezpieczne pleśnie.

Rozgraniczenie karm ze względu na skład i jakość

Część osób nawet po usłyszeniu o szkodliwości suchej karmy stwierdzi, że karmiąc produktem z wyższej półki, nie wyrządza kotu szkody. Dlatego wspomnę jeszcze parę słów o tych ,,dobrych” suchych karmach. Producenci robią wszystko, żeby uwypulklić walory swojego produktu.

bezzbożowa– producent podkreśla, że nie używa w swojej karmie zbóż, czyli np. kukurydzy, pszenicy, ryżu. To bardzo dobrze, ale musi dać coś w zamian, żeby chrupek nie rozpadł się. Produkty te będą źródłem węglowodanów i nie wniosą nic pozytywnego do diety kota. I tak kilka przykładów co mamy zamiast zboża:

Sanabelle No Grain: ziemniaki, skrobia ziemniaczana, wysłodki buraczane (węglowodany 33,9%)
Feringa: płatki ziemniaczane, dynia (węglowodany 33,5%)
Taste of The wild: groch, batat, białko ziemniaczane (węglowodany 18,5%)

świeże mięso– świeże mięso zawiera 70% do 80% wody. W procesie obróbki termicznej woda odparowuje z mięsa. Przed wypiekaniem chrupek było 100g wołowiny- po upieczeniu zostało 30g.

Canagan: skład: Świeże mięso z kaczki bez kości (44%), suszone mięso z kaczki (10%), bataty, ziemniaki…
świeże mięso z kaczki po procesie produkcyjnym wyniesie ok. 13%

Pewna grupa producentów wręcz jawnie kpi sobie z potrzeb żywieniowych kotów. W swoich produktach bazują na zbożach, wypełniaczach roślinnych i niewielkim procencie składników pochodzenia zwierzęcego. Dodatkowo przypisują swoim karmom pozytywne działanie na żołądek, zęby, układ moczowy…

Karma na wrażliwy układ pokarmowy: Royal Canin Sensible: Białko drobiowe, ryż, tłuszcz zwierzęcy, kukurydza, izolat białka roślinnego*, śruta pszenna, pszenica, białko zwierzęce (hydrolizowane), gluten paszowy kukurydziany…

Karma na wrażliwy układ moczowy: Purina Cat Chow Urinary: Zboże (42% pełnoziarniste*), mięso i podroby (20%**), ekstrakty z białek roślinnych, oleje i tłuszcze, (5,4% wysuszone wysłodziny buraka cukrowego, warzywa..

Nie zapomnij śledzić Kotuszkowo na Facebooku i Instagramie

Podczas tworzenia wpisu korzystałam z wiedzy zdobytej między innymi na szkoleniach: Jak żywić żeby odżywić? oraz Jak walczyć z kocią i psią otyłością? prowadzone przez tech.wet Agnieszkę Cholewiak Góralczyk. Podstawy żywienia kotów, prowadzone przez dr Karolinę Hołdę. Barfne kotepetycje-kot, prowadzone przez Jagodę Ferdyniak oraz Ewę Salwerowicz-Skoczylas. Korzystałam również z opracowań i artykułów:

Kotuszkowo